آستان قدس آستین بالا بزند

“محیط زیست برای یوزآسیایی وضعیت قرمز اعلام کرده و کمیته ای متشکل از متخصصان و کارشناسان برای برون رفت از بحران تشکیل دهد. تشکیل این کمیته از ضروریاتی است که هرچه زودتر باید نسبت به آن اقدام شود، این کمیته باید متشکل از آنهایی که تجربه همکاری با سازمان و برنامه های آنرا داشته و نیز آنهایی که به هردلیل یا از همکاری با سازمان دورافتاده و یا فرصت و مجال آنرا نداشته اند باشد، از تجربه و زحمات گروه اول که بعضا انگشت اتهام به دلیل شکست طرح ها و برنامه هایشان به سمت آنهاست و از فکر نو و طرح های تازه و متفاوت گروه دوم که ممکن است اشکال بیرون گود بودن را داشته باشند، هردو، جدای از هر غرض ورزی و جنجال سیاسی و گروهی به نفع یوزآسیایی استفاده کرد، درغیراین صورت باید با ادامه تنش ها و عدم مداخله مستقیم سازمان حفاظت محیط زیست و نقش همگرایی اش منتظر پایان ناخوشایند سرنوشت یوزهای آسیایی باشیم. دراین بین برای کسب نتیجه سودمند باید به نقش و جایگاه تشکل های مردمی قدرتمند شاهرود و جاجرم به عنوان دو شهرستان هدف در حفظ یوزآسیایی توجه ویژه ای لحاظ شود.

از سوی دیگر باتوجه به رویکرد جدید مدیریت آستان قدس رضوی نسبت به اهمیت محیط زیست و با توجه به رفتار بی نظیر امام هشتم در ضمانت جان آهو در مسیر گردنه آهوان سمنان این بار از متولیان آستان امام هشتم(ع)انتظار می رود در همین مسیر و اینبار در نزدیکی “عباس آبادمیامی” مسیر کریدور حرکتی یوزهای آسیایی را در جاده شاهرود- مشهد در حدفاصل ۴۵کیلومتر در شمال توران به کمک فنس کشی و احداث پل های روگذر(در محدوده۱۲کیلومتری کریدور حرکتی یوزها)، ایمن سازی کنند تا به ایرانیان و جهانیان نشان دهند راه امام مان در حفظ محیط زیست و ارزشگذاری ایشان ادامه دارد و قرار نیست زائران آن امام، قاتلان حیات وحش کشور قلمداد شوند. ضمن آنکه همه نیک می دانیم که درقبال انقراض یوزآسیایی همه مسئول خواهیم بود، بنابراین به جای انتقادات یکسویه از سازمان حفاظت محیط زیست، هر ارگان و هر سازمانی باید در کنار سازمان حفاظت محیط زیست برای حفظ این میراث با ارزش سرزمین مان بکوشد.

نویسنده:  فعال محیط زیست و عضو جمعیت دیده بان طبیعت شاهرود

منبع

حمیدرضا میرزاده: دو یوزپلنگ ماده یا بیشتر؟ مسئله این نیست!

خبر روز نهم شهریور ۹۵ ناگوار بود. البته ناگواری‌اش نه مربوط به آمار دو یوزپلنگ ماده که مربوط به وضعیت کلی یوزپلنگ در ایران بود. انجمن یوزپلنگ ایرانی در نشست خبری خود، شرایط اسف‌بار یوزپلنگ در ایران را برشمرد. البته تنها انجمن یوزپلنگ نبود که این شرایط را برشمرد. هومن جوکار، مدیر پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی نیز در گفت و گویی با وب‌سایت رسمی سازمان حفاظت محیط زیست این شرایط را بیان کرد.

آنچه در هر دو این گفت و گوها آمده، کمابیش یکسان است. از برخی زیستگاه‌های اصلی مانند «کالمند-بهادران» در استان کرمان و «کویر» در استان سمنان گزارشی از مشاهده یوزپلنگ نداریم. در زیستگاه‌های استان یزد  (سیاهکوه، دره‌انجیر و کوه بافق)، اگرچه گزارش‌هایی از مشاهده یوزپلنگ وجود دارد اما مشاهده یوزهای ماده به شدت کاهش یافته؛ بهتر است بگوییم یوز ماده‌ای مشاهده نشده است. از «دربند راور» اطلاعات قابل اتکای چندانی نداریم. اطلاعاتمان از «نایبندان» طبس هم کمی قدیمی است اما از «توران» در سمنان و «میاندشت» خراسان شمالی اطلاعاتی نسبتا به روز داریم. در دو زیستگاه آخر زادآوری اتفاق می‌افتد اما مادر و توله نیز خصوصا در توران مشاهده شده است اما تصادفات جاده‌ای و دام اهلی حیات یوزها را به خطر انداخته است.

تنها ماجرای حاشیه‌ای، مربوط به باقی ماندن تنها دو یوز ماده در ایران است! خبری که اگرچه نگران کننده است، اندکی تعجب برانگیز هم هست.

آنچه به عنوان یک خبرنگار تخصصی در نشست خبری انجمن یوزپلنگ ایرانی از زبان مرتضی اسلامی، مدیرعامل انجمن شنیدم آن بود که در بررسی‌هایی که انجمن در زیستگاه‌ها انجام داده، از چهار یوز ماده عکسبرداری شده اما متاسفانه دو فرد از این تعداد در تصادفات جاده‌ای کشته شده‌اند و «تنها دو یوز ماده شناسایی شده» داریم. این جمله تا همین‌جا به هیچ وجه به معنای آن نیست که فقط و فقط همین دو یوزپلنگ ماده وجود دارند. در گفت و گوهای بعدی که با مدیر پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی داشتم، هومن جوکار به این نکته اشاره کرد که در یک سال گذشته حداقل سه یوز ماده در منطقه توران مشاهده شده‌اند.

شاید اطلاعات مربوط به این یوزپلنگ‌های ماده به دست اسلامی نرسیده باشد و شاید اختلاف نظرات کارشناسی در این باره وجود داشته باشد که من به درستی از آنها اطلاع ندارم. از طرف دیگر آن طور که معمولا در متون و مقاله‌های مربوط به استفاده از دوربین‌های تله‌ای برای برآورد جمعیت گوشتخواران با تراکم جمعیتی پایین گفته شده، شانس عکسبرداری از افراد ماده، بسیار کمتر از افراد نر است. به بیان ساده، ماده‌ها به دلایل مختلفی محافظه کارتر هستند و به سادگی جلوی دوربین‌های تله‌ای ظاهر نمی‌شوند و عکس‌های کمتری از آنها وجود دارد. این نکته را هم جوکار و هم اسلامی و هم بسیاری کارشناسانی که می‌شناسم تایید می‌کنند.

پس با تمام این تفاسیر، تعداد دو ماده یوز برای کل ایران احتمالا دقیق نیست و یوزهای ماده بیشتری در ایران داریم. اما این مسئله ما را حل نمی‌کند! حتی اگر بخواهیم بگوییم که اسلامی صد در صد اشتباه کرده و بگوییم نه دو یوز ماده که ۱۰ یوز ماده داریم، بازهم وضعیت یوزپلنگ در ایران بحرانی است. دست‌کم اینکه در وسعت شش میلیون هکتاری زیستگاه‌های حفاظت‌شده یوزپلنگ در ایران، شرایط به کلی تغییر کرده و باید هرچه سریعتر برنامه‌ها و استراتژی‌ها تغییر کنند.

ما تقریبا هیچ اطلاعات قابل استنادی از زیستگاه‌های میانی یوزپلنگ که خارج از شش میلیون هکتار زیستگاه‌های حفاظت شده و قطعی یوزپلنگ هستند، نداریم؛ اخیرا (از اردیبهشت ماه به این سو) پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی کار بررسی این زیستگاه‌ها را آغاز کرده است. هنوز از برخی زیستگاه‌های قطعی و احتمالی اطلاعات کاملی نداریم و این نه به خاطر کوتاهی و کم‌کاری که به خاطر هزینه‌های بالا و البته شرایط دشوار بسیاری از زیستگاه‌ها است. مثلا بخش زیادی از منطقه دربند راور، به دلیل مسایل مربوط به قاچاق و مسایل امنیتی، بررسی حیات‌وحش امکان‌پذیر نیست. یا آنکه بودجه‌های قطره‌چکانی اجازه استفاده از دوربین‌های تله‌ای در تعداد زیاد در زیستگاه‌ها را نمی‌دهد. طبیعی است که همین محدودیت‌ها کار را دشوار می‌کنند.

حالا در آستانه روز ملی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، دعوا بر سر این است که چند یوزپلنگ ماده داریم! به نظرم این یک بحث کاملا حاشیه‌ای است. سرتیتر اصلی، وضعیت بحرانی یوز و توجه جدی‌تری است که حوزه تصمیم‌گیری کلان کشور باید به آن داشته باشد.

در همین موج خبری باید تصمیم بگیریم که آیا می‌خواهیم بازنده باشیم و به مرثیه خوانی و اتهام‌زنی ادامه بدهیم یا آنکه برای پیروزی تلاش کنیم؟ این یک تصمیم‌گیری اساسی است؛ از آن دست تصمیم‌هایی که سرنوشت نه فقط یوزپلنگ که سرنوشت زیستگاه‌های مهم مرکز کشور را در آینده تعیین خواهد کرد.

منبع